شیر برقی (Solenoid Valve)  یک قطعه الکترومکانیکی است که با تبدیل انرژی الکتریکی به حرکت مکانیکی، مسیر عبور مایعات و گازها را باز یا بسته می‌کند. شیر برقی سولنوئید ولو دومیلیمتری برنجی از رایج‌ترین شیر برقی­های  بازار است که برای کنترل جریان آب، هوا و سیالات کم‌خورنده استفاده می‌شود. که تصویر آن را می­بینید. این شیر برقی دارای کلاف مشکی(سیم‌پیچ)، بدنه و کاور از آلیاژ برنج است. از مشخصه­های دیگر این شیر برقی می­توان به فنرها اشاره کرد که از استیل 304 بوده و هسته متحرک SUS440  دارند. همچنین پیچ‌ها و مهره‌ها همگی آبکاری نیکل دارند. به دلیل قیمت مناسب، ابعاد فشرده و سادگی سرویس، این خانواده از شیر برقی در گستره وسیعی از کاربردها به کار می‌رود. سیستم‌های آبیاری قطره‌ای و بارانی کشاورزی و فضای سبز شهری، مدارهای آب‌سردکن صنعتی و برج خنک‌کننده، خطوط پرکن صنایع غذایی، مدارهای هوای فشرده و پنوماتیک، شیرهای تخلیه و کنترل سطح مخازن آب، و تجهیزات خانگی مانند ماشین لباسشویی و سیستم‌های شست‌وشو است.

کلاف مسی (سیم‌پیچ) که داخل آن قرار دارد با عبور جریان برق میدان مغناطیسی تولید می‌کند؛ این میدان، پیستون فلزی داخل کلاف را به حرکت درمی‌آورد و در کسری از ثانیه روزنه اصلی شیر را باز می‌کند. همین سرعت پاسخ‌دهی و امکان کنترل از راه دور با یک فرمان الکتریکی ساده، شیر برقی را به قطعه‌ای بسیار مهم در اتوماسیون صنعتی، سیستم‌های آبیاری، گرمایش، هوای فشرده و حتی لوازم خانگی مثل ماشین لباسشویی تبدیل کرده است. این شیر برقی که از ¼ اینچ تا 2 اینچ ساخته می­شود در ایران با نام شیر برقی آب، شیر برقی 2/2 و یا سولنوئید ولو برنجی شناحته شده حدود 20 قطعه دارد و امکان تعویض اکثر قطعات برای استفاده مجدد، وجود دارد. دیافراگم، فنر، اورینگ‌ها و پیچ‌ها، یعنی همه قطعات مکانیکی به‌صورت جداگانه قابلیت تعویض دارند. همین ویژگی باعث شده تعمیر این شیرها در مقایسه با شیرهای یک‌پارچه به‌صرفه‌تر باشد و برای کاربردهای صنعتی گزینه‌ای منطقی به شمار آید.
مدل­های ¼ تا 2 اینچ شیر برقی سولنوئید ولو دومیلیمتری برنجی در دو نسخه نرمال‌بسته با نام (NC)  و نرمال‌باز با نام (NO)  عرضه می­شوند. که البته نسخه نرمال بسته کاربرد بیشتری دارد زیرا به طور پیش فرض باید جریان سیالات در وضعیت بسته باشد. یک شیر برقی دیافراگمی برنجی سایز ۱ اینچ، نرمال‌بسته، با کلاف مشکی و بدنه برنجی براق که در تصویر اول دیده می‌شود و نقشه انفجاری در تصویر دوم نشان می‌دهد این شیر از حدود ۲۰ قطعه تشکیل شده است.

 مکانیزم عملکرد

باز شدن شیر: وقتی کلاف برق‌دار می‌شود، میدان مغناطیسی هسته متحرک را بالا می‌کشد و روزنه پایلوت (سوراخ کوچک روی دیافراگم) باز می‌شود. فشار بالای دیافراگم از طریق این روزنه تخلیه می‌شود و چون فشار کامل سیال از سمت ورودی به زیر دیافراگم وارد می‌شود، دیافراگم به سمت بالا بلند شده و مسیر اصلی باز می‌شود. چون روزنه تخلیه از روزنه پایلوت کوچک‌تر است، تا زمانی که پایلوت باز است فشار بالای دیافراگم دوباره ساخته نمی‌شود و شیر باز می‌ماند.

بسته شدن شیر: با قطع برق، فنر هسته متحرک را به پایین می‌راند و روزنه پایلوت بسته می‌شود. حالا فشار خط از طریق روزنه تخلیه به بالای دیافراگم راه می‌یابد و فشار متقارن، دیافراگم را با نیروی فنر به روی نشیمن می‌فشارد و جریان قطع می‌شود.

نکته مهم این است که برخلاف شیرهای پایلوت‌دار کلاسیک که به حداکثر فشار نیاز دارند، در این مکانیزم وقتی فشار خط صفر است، نیز باز و بسته شدن شیر با نیروی مکانیکی هسته امکان‌پذیر است؛ به همین دلیل از این مدل با عنوان «دیافراگمی مستقیم‌برداشت» یاد می‌شود و برای کاربردهایی که فشار خط در آن‌ها متغیر است، انتخاب مطمئنی به حساب می­آید.

برای خرید مدل مناسب، حداقل و حداکثر فشار خط، حداقل و حداکثر اختلاف مورد نیاز، نوع ورودی و خروجی، دبی عبوری مورد نیاز، نوع سیال و دمای آن، و مشخصات الکتریکی تغذیه (ولتاژ و فرکانس) را بررسی کنید.